Cytrynówka – przepis na domowy nalewkę

Cytrynówka zaskoczy intensywnym aromatem skórki cytrynowej, gładką teksturą i brakiem sztucznego, „chemicznego” posmaku. Dobrze zrobiona domowa nalewka cytrynowa jest klarowna, lekko oleista i przyjemnie rozgrzewająca. Nie wymaga skomplikowanego sprzętu, tylko odrobiny cierpliwości i dokładności. Warto od razu przygotować większą porcję – cytrynówka dobrze się przechowuje i z czasem jeszcze zyskuje na smaku.

Składniki na domową cytrynówkę

Poniżej proporcje na ok. 2,5–3 litry nalewki o mocy ok. 30–35%. W razie potrzeby ilości łatwo przeliczyć.

• 1 l spirytusu 95% (spożywczego, dobrej jakości)
• 1 l wody przegotowanej i ostudzonej lub filtrowanej
• 8–10 dużych cytryn (najlepiej niewoskowanych, bio)
• 500–700 g cukru (do smaku; 500 g da wersję bardziej wytrawną, 700 g – słodką)
• opcjonalnie: 1–2 łyżki miodu dla zaokrąglenia smaku

Zwykle sprawdza się kompromis – ok. 600 g cukru, wtedy cytrynówka nie jest ani ulepkowata, ani zbyt ostra.

Przygotowanie cytrynówki krok po kroku

1. Przygotowanie cytryn
   Cytryny dokładnie wyszorować w ciepłej wodzie z dodatkiem sody lub soli, spłukać bardzo dokładnie pod bieżącą wodą. Osuszyć ręcznikiem papierowym.

   Skórkę z cytryn zdjąć za pomocą obieraczki do warzyw lub bardzo ostrego noża – tylko żółtą część, bez białego albedo, które jest gorzkie. Skórki powinny być cienkie, bez grubych, białych fragmentów.

2. Maceracja spirytusu ze skórką
   Skórki przełożyć do dużego, czystego słoja (min. 3 l pojemności). Zalać spirytusem, tak aby wszystkie skórki były przykryte alkoholem. Słój szczelnie zamknąć.

   Słój odstawić w ciemne, chłodne miejsce (np. szafka w kuchni) na 7–10 dni. Raz dziennie słojem delikatnie potrząsnąć, aby wymieszać zawartość. Alkohol z dnia na dzień będzie nabierał intensywnego, żółtego koloru i mocnego aromatu cytryn.

3. Przygotowanie syropu cukrowego
   Po zakończeniu maceracji w garnku połączyć wodę i cukier. Podgrzewać na małym ogniu, mieszając, aż cukier całkowicie się rozpuści. Nie trzeba doprowadzać do wrzenia, lepiej utrzymać temperaturę na poziomie ok. 60–70°C, aby woda była gorąca, ale nie wrząca.

   Po rozpuszczeniu cukru zdjąć garnek z ognia i odstawić do całkowitego wystudzenia. Syrop musi być zimny przed połączeniem z alkoholem, aby nalewka nie zmętniała.

4. Łączenie nalewki z syropem
   Z słoja odcedzić spirytus od skórek przez sito, a następnie przefiltrować przez gazę lub filtr do kawy do dużego naczynia (duży dzbanek, garnek emaliowany, szklany słój). Skórki dobrze odcisnąć, bo zatrzymują sporo cennego aromatu.

   Do przefiltrowanego spirytusu stopniowo wlewać wystudzony syrop cukrowy, mieszając. Na tym etapie można spróbować i w razie potrzeby dosłodzić, dolewając jeszcze trochę syropu (zrobionego z odrobiny wody i cukru) lub dodać 1–2 łyżki miodu dla bardziej aksamitnego smaku.

5. Dodanie soku z cytryn (opcjonalnie)
   Dla bardziej wyrazistej, kwaskowej wersji można dodać świeżo wyciśnięty sok z 2–3 cytryn. Sok koniecznie przecedzić przez drobne sitko lub gazę, aby pozbyć się miąższu i pestek – dzięki temu nalewka dłużej pozostanie klarowna.

   Po dodaniu soku ponownie wymieszać. Wersja tylko na skórkach będzie delikatniejsza i łagodniejsza, wersja z sokiem – bardziej orzeźwiająca i zdecydowana.

6. Filtrowanie i rozlew
   Gotową cytrynówkę przefiltrować jeszcze raz przez filtr do kawy lub gęstą gazę. Ten etap wymaga cierpliwości, ale poprawia klarowność nalewki.

   Przefiltrowaną nalewkę przelać do czystych butelek (szkło, dobrze zakręcane lub z korkiem). Butelki szczelnie zamknąć.

7. Leżakowanie nalewki
   Cytrynówkę odstawić w chłodne, ciemne miejsce na minimum 2–3 tygodnie. W tym czasie smak się układa, ostrość alkoholu łagodnieje, a aromaty się łączą.

   Oczywiście da się jej spróbować wcześniej, ale dopiero po kilku tygodniach pokazuje pełnię smaku. Dłuższe leżakowanie – nawet 2–3 miesiące – tylko działa na plus.

Najlepszy efekt daje użycie niewoskowanych, dojrzałych cytryn i cierpliwe leżakowanie. Im dłużej cytrynówka stoi, tym staje się gładsza, bardziej oleista i zbalansowana.

Wartości odżywcze domowej cytrynówki

Cytrynówka to napój alkoholowy, więc nie będzie dietetyczną przekąską. W 50 ml nalewki (około jedna kieliszka porcja) znajduje się orientacyjnie:

– ok. 90–110 kcal (w zależności od ilości cukru)
– głównie węglowodany z cukru (ok. 8–11 g w porcji 50 ml)
– niewielka ilość składników z cytryny (witamina C i olejki eteryczne), ale ich wpływ zdrowotny jest marginalny w porównaniu z zawartością alkoholu

To typowy trunek do okazjonalnego, umiarkowanego spożycia, a nie produkt „dla zdrowia”. Cytryny dodają aromatu i smaku, ale nie zmieniają faktu, że jest to przede wszystkim mocno kaloryczny napój alkoholowy.

Jak zrobić idealnie klarowną cytrynówkę

Dlaczego cytrynówka mętnieje i jak temu zapobiec

Mętnienie cytrynówki to częsty problem przy domowych nalewkach. Najczęściej wynika z pośpiechu i zbyt wysokiej temperatury przy łączeniu składników. Gdy gorący syrop cukrowy połączy się z wysokoprocentowym alkoholem i olejkami eterycznymi ze skórki cytrynowej, wszystko wiąże się w zawiesinę i trunek traci przejrzystość.

Aby tego uniknąć, syrop cukrowy powinien być całkowicie zimny. W razie wątpliwości lepiej zostawić go nawet na noc w lodówce przed mieszaniem ze spirytusem. Ważne jest także, aby nalewki nie przegrzewać na żadnym etapie – żadnego „podgrzewania, żeby szybciej się połączyło”.

Druga sprawa to filtracja. Jedno, porządne przefiltrowanie przez filtr do kawy robi dużą różnicę. Dla maksymalnej klarowności można przefiltrować nawet 2–3 razy, ale każdy etap wydłuża proces, więc warto oszacować, jak bardzo zależy na kryształowej przejrzystości.

Dobór cytryn i ich przygotowanie

Do dobrej cytrynówki najlepiej nadają się cytryny z cienką skórką i intensywnym zapachem. Cytryny grubo skórkowe mają zwykle więcej gorzkiego albedo i trzeba obierać je bardziej ostrożnie. Jeżeli dostępne są cytryny niewoskowane lub bio, zdecydowanie warto po nie sięgnąć – mniej chemii na skórce, a to właśnie skórka ma bezpośredni kontakt z alkoholem.

Jeśli cytryny są woskowane, dokładne mycie jest koniecznością. Ciepła woda, odrobina sody oczyszczonej, dokładne wyszorowanie i dobre spłukanie – to minimum. Lepiej poświęcić kilka minut na mycie, niż wprowadzić do nalewki niepotrzebne dodatki z powierzchni owocu.

Przechowywanie i podawanie cytrynówki

Cytrynówka najlepiej czuje się w chłodnym, ciemnym miejscu – spiżarnia, chłodna szafka, piwnica. Światło i wysoka temperatura przyspieszają utlenianie i psują aromat. W szczelnie zamkniętych butelkach nalewka spokojnie wytrzymuje kilkanaście miesięcy, a zwykle znacznie dłużej.

Nie ma obowiązku trzymania jej w lodówce, ale niska temperatura działa na plus. Cytrynówka schłodzona do ok. 6–8°C jest gładka, lekko gęsta i lepiej się pije. W zamrażarce przy tej mocy zwykle nie zamarza, ale może stać się bardzo gęsta i nieco mętna – to normalne i po ogrzaniu do lodówkowej temperatury zjawisko najczęściej znika.

Do podawania wystarczą małe kieliszki 30–50 ml. Nalewkę warto nalać chwilę wcześniej, żeby delikatnie się ogrzała, wtedy aromat cytryn będzie wyraźniejszy. Sprawdza się jako digestif po cięższym posiłku albo jako składnik prostych drinków z wodą gazowaną i lodem.

Warianty i modyfikacje przepisu na cytrynówkę

Na bazie tego przepisu łatwo zbudować kilka ciekawych wariantów, nie tracąc klasycznego charakteru cytrynówki.

Wersja łagodniejsza powstaje po częściowym zastąpieniu spirytusu dobrą wódką. Zamiast 1 litra spirytusu można użyć 0,7 l spirytusu + 0,5 l wódki 40%. Wtedy moc trunku spada, smak jest bardziej miękki, a cytrynówka mniej „gryzie” w przełyk. Proporcje cukru i wody można zostawić takie same lub minimalnie zmniejszyć wodę, jeśli cytrynówka ma być ciut mocniejsza.

Ciekawą opcją jest dodanie w czasie maceracji 1–2 lask cynamonu lub kilku goździków. Trzeba jednak uważać, żeby przyprawy nie zdominowały cytryny – lepiej zacząć od minimalnych ilości i krótszej maceracji przypraw (np. 3–4 dni), niż przedobrzyć i uzyskać nalewkę bardziej korzenną niż cytrynową.

Dla osób unikających białego cukru dobrym wyjściem jest zastąpienie części cukru miodem. Wtedy warto zagotować tylko połowę wody z cukrem, a po wystudzeniu, już do chłodnego roztworu, dodać miód i dokładnie wymieszać. Podgrzewanie miodu do wysokich temperatur jest zbędne i pogarsza jego walory smakowe.

Można też zrobić tzw. „cytrynówkę mętną” – wtedy celowo dodaje się więcej soku z cytryn i rezygnuje z wielokrotnej filtracji. Taka wersja jest bardziej naturalna, intensywnie kwaśna, ale mniej trwała i warto ją wypić w ciągu kilku miesięcy.