Pasztet z wątróbki – domowe smarowidło do świeżego pieczywa

Wątróbka drobiowa daje delikatniejszy pasztet niż wieprzowa, ale pod jednym warunkiem: smażyć ją krótko, maksymalnie 4-5 minut łącznie, tak by środek został ledwie różowy. Dalej wszystko robi blender i masło. Wcześniejsze moczenie w mleku usuwa gorycz, a duszona cebula z jabłkiem dodaje słodyczy i zaokrągla smak. Efekt to gładka, aksamitna pasta, która po schłodzeniu da się równo smarować na świeżym chlebie. Z podanej porcji wychodzą dwa słoiki po 250 ml.

Składniki na pasztet z wątróbki drobiowej

Wątróbka powinna być świeża, jasnobrązowa, wilgotna i bez kwaśnego zapachu. Masło ma być prawdziwe, bo w tym daniu stanowi połowę smaku.

  • 500 g wątróbki drobiowej
  • 250 ml mleka (do moczenia)
  • 180 g masła, z czego 130 g w temperaturze pokojowej do pasty, 30 g do smażenia i 50 g do zalewy (łącznie więcej niż 180 g, bo część idzie na zalewę, patrz niżej: 210 g w sumie)
  • 2 średnie cebule (ok. 250 g)
  • 1 kwaśne jabłko, np. szara reneta lub antonówka (ok. 120 g)
  • 2 ząbki czosnku
  • 3 łyżki brandy lub koniaku
  • 2 łyżki śmietanki 30%
  • 1 łyżeczka suszonego majeranku
  • ½ łyżeczki suszonego tymianku
  • ¾ łyżeczki soli, plus do doprawienia
  • ½ łyżeczki świeżo mielonego pieprzu
  • szczypta gałki muszkatołowej
  • szczypta mielonego ziela angielskiego
  • 1 mały liść laurowy i kilka ziarenek pieprzu do ozdoby

Przygotowanie

  1. Oczyścić wątróbkę. Odciąć błonki, żyłki i wszelkie zielonkawe przebarwienia, bo to ślady żółci, która daje gorzki posmak. Zalać mlekiem i odstawić do lodówki na 30-60 minut. Dłużej nie trzeba. Odcedzić i dokładnie osuszyć papierowym ręcznikiem, bo mokra wątróbka będzie się dusić zamiast smażyć.
  2. Zeszklić cebulę. Cebulę pokroić w cienkie piórka i smażyć na 2 łyżkach masła (ok. 30 g) na średnio małym ogniu przez 12-15 minut, aż będzie złota i miękka. Nie zrumieniać na brąz, bo pasztet zrobi się gorzkawy. Jabłko obrać, pokroić w kostkę i dodać na ostatnie 5 minut. Czosnek wcisnąć na ostatnią minutę. Przełożyć wszystko do miski.
  3. Usmażyć wątróbkę. Na tej samej patelni rozgrzać odrobinę masła, ale tylko tyle, by pokryło dno. Patelnia musi być mocno rozgrzana. Wątróbkę smażyć partiami, po 2-2,5 minuty z każdej strony, żeby kawałki się nie dusiły. W środku mają być jeszcze lekko różowe, bo resztę zrobi ciepło resztkowe i blendowanie. Solić dopiero pod koniec.
  4. Zdeglasować brandy. Wszystkie kawałki wątróbki wrzucić z powrotem na patelnię, wlać alkohol i gotować ok. 1 minutę, mieszając i zbierając osad z dna. Alkohol może się zapalić, więc patelnię trzymać z dala od okapu i palącego się płomienia.

Dalej wszystko dzieje się szybko, dopóki masa jest ciepła, ale nie gorąca.

  1. Zblendować. Wątróbkę z patelni, cebulę z jabłkiem, majeranek, tymianek, pieprz, gałkę i ziele angielskie przełożyć do wysokiego naczynia. Miksować 2-3 minuty, aż masa będzie zupełnie gładka. Następnie dodawać miękkie masło (130 g), po kilka kostek, nie przerywając miksowania. Na koniec wlać śmietankę. Spróbować i w razie potrzeby dosolić, bo po schłodzeniu pasztet wydaje się mniej słony.
  2. Przetrzeć przez sitko. Ten krok można pominąć, ale przetarcie przez drobne sitko szpatułką daje wyraźnie bardziej jedwabistą konsystencję, jak w pasztetach z dobrej delikatesowej lady. Zajmuje 5 minut.
  3. Napełnić słoiki. Masę przełożyć do wyparzonych słoików lub kokilek, delikatnie uderzając o blat, żeby wyszły pęcherzyki powietrza. Wygładzić wierzch i zostawić ok. 1 cm wolnego miejsca.
  4. Zalać masłem. Pozostałe 50 g masła rozpuścić w rondelku na małym ogniu i zebrać pianę. Wylać klarowną część na wierzch pasztetu. Na środku położyć listek laurowy i parę ziaren pieprzu. Całość schłodzić minimum 6 godzin, a najlepiej całą noc.

Masa do blendowania powinna mieć ok. 50°C. Zbyt gorąca topi masło i pasztet po schłodzeniu się rozwarstwia. Zbyt zimna nie połączy się z tłuszczem i będzie zbita.

Wartości odżywcze pasztetu z wątróbki

Porcja 50 g (mniej więcej gruba warstwa na kromce) to około 150 kcal, ok. 5 g białka, 13 g tłuszczu i 2 g węglowodanów. Wątróbka jest bogatym źródłem żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego i witaminy A. Jedna porcja pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminę A w kilkudziesięciu procentach, dlatego pasztet nie powinien być codziennym dodatkiem. Kobiety w ciąży powinny go unikać ze względu na bardzo wysoką zawartość retinolu.

Warianty pasztetu z wątróbki

Pasztet z wątróbki z suszonymi śliwkami

Do cebuli dodać 6-8 suszonych śliwek bez pestek, pokrojonych na ćwiartki, razem z jabłkiem. Zamiast brandy użyć koniaku lub porto. Śliwki nadają pastie ciemniejszy kolor i lekko korzenną słodycz, która dobrze pasuje do chleba żytniego.

Jabłko można wtedy zredukować do połowy, żeby całość nie wyszła zbyt słodka.

Pasztet z wątróbki drobiowej i wieprzowej

Połowę wątróbki drobiowej (250 g) zastąpić wieprzową. Ta druga ma intensywniejszy, bardziej wyrazisty smak, ale wymaga dłuższego moczenia (ok. 1,5-2 godziny w mleku) i smażenia po 3 minuty z każdej strony. Pasztet wychodzi ciemniejszy i bardziej tradycyjny w smaku.

Jeśli ma być delikatny, lepiej zostać przy samej drobiowej.

Najczęstsze problemy i przechowywanie

Gorycz wynika zwykle z pozostawionych zielonych plam, przesmażenia wątróbki albo zbyt mocno zrumienionej cebuli. Szarawy, ziarnisty pasztet to znak, że wątróbka została przegotowana. Rozwarstwienie tłuszczu zwykle oznacza zbyt gorącą masę w momencie dodawania masła.

W lodówce pasztet z zalewą maślaną wytrzymuje 5-7 dni, a po przekrojeniu zalewy, czyli po otwarciu słoika, najlepiej zjeść go w ciągu 3-4 dni. Zamrażanie jest możliwe do 2-3 miesięcy, ale konsystencja po rozmrożeniu bywa nieco mniej gładka. Pasztet nie nadaje się do pasteryzowania w słoikach na długie przechowywanie, bo nie ma tu gwarancji bezpieczeństwa mikrobiologicznego.

Podawanie

Pasztet wyjąć z lodówki 30 minut przed podaniem, wtedy masło zmięknie i pasta będzie się równo smarować. Najlepiej smakuje na świeżym chlebie na zakwasie albo na grzance z żytniego pieczywa. Pasuje do niego ogórek kiszony, konfitura z czerwonej cebuli, żurawina lub cierpka marynowana gruszka, bo kwaśny dodatek równoważy tłustą, słodkawą pastę.