Kotleta szwajcarskiego powinni spróbować wszyscy, którym w klasycznym schabowym brakuje kremowego, wyrazistego środka. Pod złotą panierką kryją się cienko rozbite mięso, plaster szynki i ser, który po przekrojeniu miękko wypływa na talerz. W tej wersji podstawą jest schab wieprzowy, a nadzienie tworzą szynka gotowana i ementaler. Najwięcej uwagi wymaga dokładne zamknięcie kotleta oraz spokojne smażenie: panierka ma się zrumienić, ale mięso musi zdążyć dojść, zanim ser znajdzie drogę na patelnię.
Składniki na kotlet szwajcarski – 4 porcje
Przygotowanie zajmuje około 30 minut, chłodzenie 20 minut, a smażenie łącznie 18–22 minuty, jeśli kotlety trafiają na patelnię w dwóch partiach. Najwygodniejsze będą grube plastry ze środkowej części schabu, bez kości i bez szerokiej warstwy tłuszczu.
- 600–700 g schabu bez kości, podzielonego na 4 równe plastry
- 100 g ementalera lub gruyère’a, pokrojonego w 4 płaskie kawałki
- 4 duże, cienkie plastry szynki gotowanej, około 80 g
- 1 łyżeczka łagodnej musztardy, opcjonalnie
- około ½ łyżeczki drobnej soli, zależnie od słoności szynki i sera
- ¼ łyżeczki świeżo mielonego czarnego pieprzu
- 60 g mąki pszennej
- 2 duże jajka
- 120 g drobnej bułki tartej
- około 250 ml oleju rzepakowego do smażenia, zależnie od średnicy patelni
- 20 g masła klarowanego, opcjonalnie, dla smaku
- ½ cytryny do podania
Nie cała mąka, bułka tarta i tłuszcz zostaną wykorzystane. Ich zapas pozwala jednak równomiernie panierować mięso i smażyć je w odpowiedniej warstwie tłuszczu, zamiast przypiekać na niemal suchej patelni.
Przygotowanie kotleta szwajcarskiego krok po kroku
-
Rozciąć i rozbić mięso. Każdy plaster schabu naciąć poziomo niemal do końca, pozostawiając jeden bok połączony, a następnie rozłożyć jak książkę. Umieścić między dwoma arkuszami folii spożywczej i rozbijać płaską stroną tłuczka od środka ku brzegom. Powinien powstać szeroki płat o grubości około 4–5 mm. Nie używać ostrej strony tłuczka – dziury w mięsie oznaczają później uciekający ser.
-
Doprawić oszczędnie. Zdjąć folię, osuszyć mięso ręcznikiem papierowym i oprószyć z obu stron solą oraz pieprzem. Wewnętrzną część można bardzo cienko posmarować musztardą, pozostawiając czysty pas przy krawędziach. Przy wyrazistym gruyèrze i słonej szynce ilość soli warto zmniejszyć.
-
Zawinąć ser w szynkę. Na każdym plastrze szynki ułożyć porcję sera i złożyć brzegi do środka, tworząc płaski pakiecik. Umieścić go na jednej połowie mięsa, zachowując około 2 cm wolnego brzegu. Nadzienie nie powinno tworzyć wysokiej górki – płaski kotlet smaży się znacznie równiej.
-
Zamknąć kotlety. Przykryć nadzienie drugą połową mięsa. Wypchnąć nadmiar powietrza, delikatnie dociskając powierzchnię od środka na zewnątrz. Złączyć brzegi palcami, a następnie lekko opukać je przez folię płaską stroną tłuczka. Jeśli któryś fragment się rozchodzi, spiąć go wykałaczką i zapamiętać jej położenie, aby usunąć ją przed podaniem.
-
Opanierować. Przygotować trzy szerokie naczynia: z mąką, dokładnie roztrzepanymi jajkami i bułką tartą. Kotlety obtoczyć kolejno w mące, strząsając nadmiar, następnie w jajku i bułce. Szczególnie dokładnie pokryć miejsce łączenia mięsa. Sam brzeg można ponownie zanurzyć w jajku i bułce, ale nie ma potrzeby podwójnego panierowania całej powierzchni.
-
Schłodzić przez 20 minut. Ułożyć kotlety pojedynczo na talerzu lub desce i wstawić do lodówki. Panierka lepiej zwiąże się z mięsem, a chłodne nadzienie nie zacznie wypływać od razu po zetknięciu z gorącą patelnią.
-
Rozgrzać tłuszcz i smażyć partiami. Na szeroką, ciężką patelnię wlać olej, tak aby utworzył warstwę około 5–7 mm. Dodać masło klarowane, jeśli jest używane. Rozgrzać tłuszcz do 165–170°C. Włożyć najwyżej dwa kotlety naraz i smażyć przez około 4–5 minut z każdej strony, regulując moc palnika. Tłuszcz powinien wyraźnie skwierczeć, ale panierka nie może ciemnieć w pierwszej minucie.
-
Sprawdzić środek i krótko odstawić. Termometr wprowadzić od boku w najgrubszą warstwę mięsa, nie w ser. Dla tego przepisu praktycznym celem jest 70°C w mięsie. Jeśli panierka jest już złota, a środek jeszcze niedogotowany, przełożyć kotlety na ruszt nad blachą i dopiec w 160°C przez około 5–8 minut, kontrolując temperaturę. Gotowe odstawić na ruszcie na 3 minuty, usunąć wykałaczki i podawać.
Brzegi mięsa muszą pozostać wolne od sera, musztardy i wilgoci. Nawet gruba panierka nie zatrzyma nadzienia, jeśli kotlet nie został porządnie zamknięty przed obtoczeniem.
Serowe wnętrze i chrupiąca panierka – co naprawdę ma znaczenie
Jaki ser do kotleta szwajcarskiego nie zniknie podczas smażenia?
Ementaler daje łagodny, lekko orzechowy smak i dobrze się topi. Gruyère jest bardziej zdecydowany, dlatego sprawdza się szczególnie wtedy, gdy szynka jest delikatna i niewędzona.
Ser najlepiej pokroić w płaskie kawałki o grubości około 5 mm. Gruba kostka wymusza mocne wybrzuszenie kotleta, przez co mięso przy nadzieniu potrzebuje więcej czasu niż cienkie brzegi.
Mozzarella z zalewy nie jest tu dobrym zamiennikiem. Wnosi sporo wilgoci, która podczas smażenia zamienia się w parę i utrudnia utrzymanie szczelnego zamknięcia. Jeśli ma zostać użyta mozzarella, lepsza będzie zwarta wersja przeznaczona do pizzy.
Szynka otaczająca ser nie jest wyłącznie dodatkiem smakowym. Pomaga utrzymać nadzienie w jednym miejscu podczas składania i spowalnia jego wypływanie, gdy ser zaczyna się topić. Wystarczy jeden cienki plaster na porcję.
Dlaczego panierka odchodzi od kotleta albo robi się tłusta?
Najczęściej problem zaczyna się od mokrego mięsa albo zbyt grubej warstwy mąki. Mąka powinna jedynie oprószyć powierzchnię. Jej nadmiar tworzy suchą przekładkę, od której po usmażeniu odkleja się cała skorupka.
Bułkę tartą wystarczy delikatnie przyklepać. Mocne ugniatanie daje zwartą, twardą powłokę, a nie lekką chrupkość. Drobna bułka jest przy tym wygodniejsza niż bardzo grube okruchy, bo dokładniej pokrywa zagięcia i brzegi.
Zbyt chłodny tłuszcz przedłuża smażenie i sprzyja nasiąkaniu panierki. Zbyt gorący szybko ją przypala, pozostawiając niedogotowane mięso. Po włożeniu kotletów temperatura spada, dlatego nie należy zapełniać całej patelni naraz.
Po usmażeniu najlepiej użyć rusztu, nie układać kotletów jeden na drugim i nie przykrywać ich pokrywką. Para zatrzymana pod panierką odbiera jej chrupkość szybciej niż kilka minut oczekiwania na podanie.
Z czym podawać kotlet szwajcarski?
Do serowego nadzienia pasują dodatki świeże i lekko kwaśne: sałata z winegretem, surówka z kapusty albo mizeria z niewielką ilością śmietany. Cząstka cytryny pozwala doprawić panierkę już na talerzu. Sok najlepiej wycisnąć tuż przed jedzeniem, żeby nie zdążył jej rozmiękczyć.
Jeśli obiad ma być bardziej sycący, wystarczą ziemniaki z wody z koperkiem lub niewielka porcja purée. Ciężki sos serowy jest zbędny – nadzienie zapewnia już kremowość i sporo smaku. Kotlety najlepiej podawać w całości, a rozkroić dopiero przy stole.
Wartości odżywcze kotleta szwajcarskiego
Jedna porcja, czyli kotlet bez dodatków, dostarcza orientacyjnie 620–720 kcal, około 50–55 g białka, 32–42 g tłuszczu i 25–35 g węglowodanów. To wartości szacunkowe: największą różnicę robią tłustość schabu, ilość przyklejonej panierki oraz ilość tłuszczu wchłoniętego podczas smażenia.
